7/12 Extract Land Measurement : शेतकरी आणि जमीन मालकांसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाने एक अत्यंत दिलासादायक आणि महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. जर तुमच्या ७/१२ उताऱ्यावर कुटुंबातील अनेक सदस्यांची नावे असतील आणि तुम्हाला तुमचा नेमका हिस्सा (पोटहिस्सा) मोजून घ्यायचा असेल, तर आता ही सुविधा केवळ २०० रुपयांमध्ये उपलब्ध झाली आहे. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, ऑनलाइन अर्ज केल्यानंतर अवघ्या ९० दिवसांत ही मोजणी प्रक्रिया पूर्ण करून दिली जाणार आहे.
चला तर मग, या नवीन सुविधेबद्दल, तिच्या फायद्यांबद्दल आणि ‘पोटहिस्सा’ मोजणीच्या प्रक्रियेबद्दल सविस्तर माहिती घेऊया.
WhatsApp ग्रुप 👉
जमिनीचे वाढते वाद आणि शासनाचा मोठा दिलासा 7/12 Extract Land Measurement
सध्याच्या काळात जमिनीला सोन्याचा भाव आला आहे. त्यामुळे साहजिकच कुटुंबातील सदस्यांमध्ये, भावा-भावांमध्ये जमिनीच्या वाटणीवरून आणि बांधावरून वाद निर्माण होण्याचे प्रमाण वाढले आहे. अनेकदा हे वाद इतके विकोपाला जातात की पोलिसांची मदत घ्यावी लागते. एकट्या सोलापूर जिल्ह्याचा विचार केला, तर भूमिअभिलेख कार्यालयात दररोज शेकडो शेतकरी मोजणीसाठी खेटे मारताना दिसतात.
या कौटुंबिक आणि जमिनीच्या वादांवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी महसूल विभागाने हे क्रांतीकारी पाऊल उचलले आहे. या योजनेमुळे आता किरकोळ शुल्कात जमिनीची अधिकृत मोजणी होऊन हद्दी निश्चित केल्या जातील.
‘पोटहिस्सा’ म्हणजे नेमकं काय?
अनेकदा लोकांचा असा गैरसमज असतो की ७/१२ उताऱ्यावर नाव आहे म्हणजे विषय संपला. पण तसे नसते.
- समस्या: ७/१२ उताऱ्यावर कुटुंबातील सदस्यांची नावे आणि त्यांच्या वाट्याला आलेले एकूण क्षेत्र नमूद असते. परंतु, प्रत्यक्ष जमिनीवर कोणाचा हिस्सा कोणत्या दिशेला आहे (उदा. पूर्वेला की पश्चिमेला) आणि त्याच्या नेमक्या चतुःसीमा काय आहेत, याचा कोणताही स्पष्ट उल्लेख नसतो.
- उत्तर: याच अस्पष्टतेमुळे भविष्यात बांधावरून वाद होतात. ‘पोटहिस्सा मोजणी’ अंतर्गत भूमिअभिलेख विभागाचे अधिकारी प्रत्यक्ष जागेवर जाऊन नकाशाप्रमाणे प्रत्येक सदस्याची हद्द आणि क्षेत्र निश्चित करून देतात.
या नव्या सुविधेचे प्रमुख फायदे
१. अत्यंत कमी खर्च: पूर्वी खाजगी किंवा तातडीच्या मोजणीसाठी हजारो रुपये खर्च करावे लागत असत. आता ७/१२ वरील वारसांना स्वतःचा हिस्सा मोजण्यासाठी फक्त २०० रुपये मोजावे लागतील.
२. वेळेची बचत (९० दिवसांची मुदत): सरकारी कामे रखडतात असा सर्वसामान्य समज असतो. पण या योजनेत ऑनलाइन अर्ज मंजूर झाल्यापासून ९० दिवसांच्या आत मोजणी पूर्ण करण्याचे बंधन प्रशासनावर आहे.
३. पारदर्शकता: संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाइन असल्याने यामध्ये पारदर्शकता राहील.
४. वादातून मुक्ती: अधिकृत हद्दी निश्चित झाल्यामुळे बांधावरून होणारे वाद आणि अतिक्रमण कायमचे थांबेल.
अर्ज कुठे आणि कसा करावा?
या सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला कुठेही रांगेत उभे राहण्याची गरज नाही.
- तुम्हाला ‘भूमिअभिलेख विभागाच्या’ अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन ऑनलाइन अर्ज सादर करायचा आहे.
- अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रे (७/१२ उतारा, ८ अ, ओळखपत्र इ.) अपलोड करणे आवश्यक आहे.
- सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी, माळशिरस, करमाळा आणि मोहोळ यांसारख्या तालुक्यांमधून या योजनेला प्रचंड प्रतिसाद मिळत असून शेकडो शेतकऱ्यांनी अर्ज दाखल केले आहेत.
“शासनाच्या नव्या निर्णयानुसार, ७/१२ उताऱ्यावरील एकाच कुटुंबातील सदस्यांच्या क्षेत्राचे पोटहिस्सा मापन केवळ २०० रुपयांत केले जात आहे. भूमिअभिलेखच्या वेबसाइटवर ऑनलाइन अर्ज आल्यानंतर, तो मंजूर होताच ९० दिवसांत मोजणी करून सीमा निश्चित केल्या जातील.”
निष्कर्ष :
तुम्हीही जर सामायिक जमिनीच्या मालकीत असाल आणि भविष्यातील कौटुंबिक वाद टाळू इच्छित असाल, तर शासनाच्या या २०० रुपयांच्या पोटहिस्सा मोजणी योजनेचा नक्की लाभ घ्या. यामुळे तुमचा मालकी हक्क सुरक्षित राहील आणि जमिनीचा विकास करणे सोपे जाईल.
7/12 Extract Land Measurement
